Stonka ziemniaczana - zwalczanie. Skuteczne sposoby na pozbycie się stonki

Stonka ziemniaczana w Polsce

Stonka ziemniaczana została przywleczona do Europy w XIX wieku, kiedy to handel ziemniakami znacznie wzrósł. Rodzimym terenem tego owada jest Ameryka Północna i Środkowa - kolebką stonki jest stan Kolorado, dlatego właśnie bywa również nazywana żukiem z Kolorado. Szkodnik żerujący na uprawach ziemniaków do połowy XX wieku występował w Polsce sporadycznie i nie był zbytnim zagrożeniem dla roślin. Dopiero w latach 50-tych ubiegłego wieku stonka ziemniaczana stała się poważnym problemem dla polskich rolników. Od tego czasu trwa chemiczne zwalczanie szkodnika, jednak nadal jest on dużym zagrożeniem dla upraw ziemniaka.

Stonka ziemniaczana - charakterystyka

Stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) to chrząszcz z rodziny stonkowatych. Jest niewielkim owadem, który osiąga około 1 cm długości. Pokrywy skrzydeł mają bardzo charakterystyczne paski w kolorze czarnym i kremowym. Stonka ziemniaczana jest niezwykle żarłoczna i płodna. W poszukiwaniu pożywienia potrafi przebyć nawet 100 kilometrów! Zarówno larwy, jak i dorosłe owady żywią się głównie liśćmi (rzadziej łodygami i kwiatami), przez co osłabiają rośliny i doprowadzają do znacznego zmniejszenia plonów - nawet do 60%.

Stonka ziemniaczana - rozwój

Szkodnik ten zimuje w glebie do czasu, aż ta osiągnie temperaturę powyżej 15°C. Na wiosnę stonka wychodzi na powierzchnię i rozpoczyna poszukiwania roślin psiankowatych (głównie ziemniaków, jednak żeruje również na pomidorach i papryce). Wtedy również dochodzi do składania jaj - samice składają jednorazowo kilkaset jaj na spodniej stronie liści.

Jaja mają charakterystyczny pomarańczowy kolor i są zgrupowane po 30-40 sztuk. W ciągu jednego sezonu rozwija się od jednego do trzech pokoleń stonki. Larwy stonki są niezwykle żarłoczne i potrafią zrujnować bardzo dużą część upraw. Stonka ziemniaczana najszybciej rozwija się w temperaturze 25°C i potrzebuje również niezwykle wiele składników odżywczych. Właśnie dlatego szkodnik ten jest najgroźniejszy od połowy czerwca.

Stonka ziemniaczana - zwalczanie

Aby skutecznie zwalczyć stonki ziemniaczane należy wykonać od jednego do trzech zabiegów chemicznych. Po wykonanych opryskach należy nadal monitorować uprawę, ponieważ larwy przepoczwarzają się w glebie, która może je ochronić przed zwalczaniem.Szacuje się, że zniszczenie powyżej 15% powierzchni liści skutkuje obniżeniem plonów o około 28%. Jest to równe 7 t/ha. Jak więc zwalczać stonki ziemniaczane?

W Polsce, do zwalczania stonki ziemniaczanej stosuje się obecnie 30 insektycydów (substancje owadobójcze), które oparte są na 22 środkach aktywnych. Wszystkie z nich działają kontaktowo oraz żołądkowo (po zjedzeniu lub kontakcie z substancją aktywną). Stonka ziemniaczana uodporniła się na starsze insektycydy, które należą do grup związków fosforoorganicznych, karbaminianów, pyretroidów oraz pochodnych nereistoksyny. Zaleca się jednak stosowanie tych środków w początkowej fazie rozwoju stonki, ponieważ mogą one redukować szkody. Stosując natomiast nowe związki, stopniowo zwiększamy odporność szkodnika na coraz szerszą ilość środków.

Stonka ziemniaczana - najpopularniejsze środki zwalczające

Największą popularnością wśród rolników cieszą się powierzniowoczynne środki owadobójcze z grupy pyretroidów. Te insektycydy są stosunkowo tanie i charakteryzują się wysoką skutecznością. Mają jednak krótki okres działania - około 3-5 dni. Z tego powodu należy precyzyjnie określać moment opryskiwania. Ze względu na duże zdolności adaptacyjne, stonka szybko uodparnia się na środki owadobójcze. Właśnie dlatego powinno się stosować różne insektycydy naprzemiennie. Środki zwalczające stonki ziemniaczane to między innymi: Stonkat 20 SP, Acetamip 20 SP, Rapid 060 CS, Mospilan 20 SP, Calypso 480 SC oraz Cyperkill Max 500 EC.

Stonka ziemniaczana - zwalczanie ekologiczne

Jeżeli nie prowadzimy dużej uprawy ziemniaków, możemy zastosować ekologiczne środki ochrony przed stonkami. Najprostszym sposobem jest tutaj ręczne zbieranie szkodnika. Patrząc przyszłościowo, warto jesienią przekopać ziemię, aby zniszczyć zimujące w glebie stonki. Na rynku istnieje ekologiczny środek, który w zupełności nie jest szkodliwy dla środowiska. Jest to między innymi Novodor, który oparty jest na białkach bakteryjnych Bacillus thuringiensi. Główną wadą takich środków jest nieskuteczność na dorosłe owady - działa wyłącznie na larwy, które są mniej odporne. Środki tego typu stosuje się przy temperaturze powyżej 15°C.

Za pomoc merytoryczną dziękujemy firmie Poltech, która prowadzi m.in. sklep internetowy https://www.poltechparts.pl/, który oferuje nowe i oryginalne maszyny rolnicze, części naprawcze i eksploatacyjne oraz produkty z zakresu zootechniki.