Architektura zaklęta w drewnie: Cerkiew św. Michała Archanioła w Ropicy Górnej

Burzliwe dzieje łemkowskiej świątyni

Historia cerkwi w Ropicy Górnej (dawniej Ropicy Ruskiej) sięga początku XIX wieku. Przyjmuje się, że budowla powstała w 1813 lub 1819 roku, prawdopodobnie na fundamentach jeszcze starszego obiektu.

Przez dekady służyła lokalnej społeczności Łemków, przechodząc istotne metamorfozy wizualne. Największa zmiana nastąpiła na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to tradycyjne kopuły zrębowe zastąpiono charakterystycznymi dachami kalenicowymi. Po tragicznych wydarzeniach Akcji "Wisła" w 1947 roku, świątynia zmieniła swoje przeznaczenie i obecnie funkcjonuje jako kościół rzymskokatolicki (filia parafii w Małastowie).

Warto wiedzieć: Aby w pełni zrozumieć kontekst historyczny tego regionu, warto zapoznać się z [szczegółowym opisem historii Łemkowszczyzny na mojej stronie – tu wstaw link], gdzie opisuję losy podobnych obiektów w Beskidzie Niskim.

Struktura i unikalna bryła obiektu

Cerkiew w Ropicy Górnej to podręcznikowy przykład zachodnio-łemkowskiego budownictwa cerkiewnego. Konstrukcja opiera się na tradycyjnym systemie zrębowym, a jej układ jest klasycznie trójdzielny.

Najważniejsze detale architektoniczne:

• Trójdzielność: Wyraźny podział na babiniec, wydłużoną nawę oraz niemal kwadratowe prezbiterium (sanktuarium).
• Wieża: Masywna konstrukcja słupowo-ramowa o pochyłych ścianach, zwieńczona baniastym hełmem z pozorną latarnią.
• Dachy: Nad nawą dominuje dach dwuspadowy, natomiast nad prezbiterium trójspadowy. Całość pokryta jest gontem.
• Nietypowa zakrystia: Znajduje się po południowej stronie sanktuarium, co jest rozwiązaniem rzadziej spotykanym w tego typu budowlach.
• Całość posadowiona jest na solidnej kamiennej podmurówce, a pionowe oszalowanie ścian nadaje budynkowi smukłości, mimo jego przysadzistej bryły.

Co kryje wnętrze? Ikonostas i polichromie

Prawdziwe bogactwo cerkwi ukazuje się po przekroczeniu jej progów. Wnętrze skąpane jest w barwach polichromii ornamentalno-figuralnej z przełomu XIX i XX wieku, która pokrywa płaskie stropy i ściany.

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest kompletny rokokowy ikonostas z połowy XVIII wieku. Miłośnicy ikonografii powinni zwrócić uwagę na:

• Ikonę św. Onufrego: Rzadkość na tych terenach, wyróżniająca się w rzędzie ikon namiestnych.
• Ołtarze późnobarokowe: W tym ołtarz główny z baldachimem oraz dwa ołtarze boczne poświęcone Matce Bożej i św. Mikołajowi.
• Chór muzyczny: Z ozdobnym parapetem, charakterystyczny dla cerkwi, które adaptowano do potrzeb liturgii łacińskiej.

Otoczenie i zwiedzanie

Świątynia, choć zlokalizowana blisko drogi, jest naturalnie odizolowana od świata zewnętrznego wieńcem starych drzew. Teren otacza malownicze ogrodzenie z bali (tzw. murek drewniany), a wejście prowadzi przez stylową bramkę z baniastym hełmem.

Dla osób planujących dłuższą wyprawę, Ropica Górna stanowi świetną bazę wypadową w Pasmo Magurskie.

Więcej podobnych wpisów znajdziecie na: https://travelseries.pl/